İdrar kaçırmanın farklı tipleri vardır ve her biri ile baş etmek için farklı yollar izlemek gerekebilir.

Stres tipi idrar kaçırma

Öksürünce,

Gülünce,

Hapşırınca  idrar kaçıyorsanız  “stres tipi idrar kaçırma” sorununuz olabilir.

“Stres” kelimesi burada  duygusal  durumunuzu değil, karın üzerinde basınç oluşturan hapşırma, öksürme gibi fiziksel eforu tanımlar.

  • Doğumun zorlu geçmiş olması, büyük bebek doğurma, anne olma yaşının ileri olması; doğumdan yıllar sonra bile stres tipi idrar kaçırma yaşanmasına neden olabilir.
  • Kadınlarda menopozla birlikte yaşlanma süreci de bu tip idrar kaçırma şikayetine yol açabilir.
  • Erkeklerde stres tipi idrar kaçırma genellikle prostat ameliyatlarından veya leğen kemiği kırıklarından sonra görülür.
  • Ayrıca sık sık öksürmeye neden olan amfizem, kistik fibrozis gibi ciddi solunum hastalıkları da stres tipi idrar kaçırmaya neden olabilir.

Stres tipi idrar kaçırma mesane kaslarınızın zayıflamasına bağlı olarak gelişir.

Aşırı aktif mesane – Sıkışma tipi idrar kaçırma

Bazen mesaneniz tam olarak dolmadığı halde tuvalete sıkışmış gibi hissedebilirsiniz. Sıkışmayı tuvalete yetişememe takip ederse idrarınızı kaçırarak «sıkışma tipi idrar kaçırmaya maruz kalırsınız.

Sıkışma durumu her zaman idrar kaçırmanıza neden olmasa da, arkadaşlarınızda toplandığınız bir mekanda veya bir iş toplantısında tuvalete yetişme ihtiyacı nedeniyle iş ve sosyal yaşamınızın kesintiye uğramasına yol açabilir:

  • Kadınlarda sistit ve erkeklerde prostatit gibi mikropların neden olduğu idrar yolu hastalıkları,
  • Mesanede taş olması,
  • İyi huylu prostat büyümesi,
  • Prostat kanseri tedavisi,
  • Multipl skleroz, Parkinson gibi kas ve sinir sistemini etkileyen hastalıkların varlığı “sıkışma tipi idrar kaçırma”ya neden olabilir.

‘Sıkışma tipi idrar kaçırma’, mesane kaslarının zayıflamasına bağlı olarak gelişen stres tipi idrar kaçırmanın tersine, mesane kaslarının aşırı aktif çalışmasından kaynaklanmaktadır.

Not: Tüm bu sebeplerden farklı olarak, örneğin eve gelip kapıyı açmaya çalışırken idrara sıkıştığınızı hissedebilirsiniz. Tıpkı limon gördüğünüzde ağzınızın istem dışı sulanması gibi… Eve varana kadar baskıladığınız idrara çıkma duygusu, eve varmaya şartlanıp sessizce sırasını beklemektedir. Ev kapısı önünde gelişen bu tür sıkışma fizyolojik bir sorun değildir, şartlanmanın neticesinde gelişir.

Karışık tip idrar kaçırma

Mesane kaslarının zayıflamasına bağlı olarak gelişen «stres tipi idrar kaçırma» ile mesane kaslarının aşırı aktif çalışmasından kaynaklanan "sıkışma tipi idrar kaçırma" belirtilerini bir arada yaşıyorsanız "karışık tip idrar kaçırma" probleminiz olabilir.

Kadınlarda daha sık görülse de, prostat ameliyatı geçirmiş erkekler ve düşkün yaşlılar da karışıp tip idrar kaçırmadan şikayetçi olabilirler.

Taşma tipi idrar kaçırma

Mesaneniz kasılırken idrar çıkışı için gevşemesi gereken mesane kapağınız yeterince gevşeyemediği için her idrara çıkışınızda mesanenizin tam olarak boşalmadığını hissedebilirsiniz. Mesanede kalan bir miktar idrar, idrar torbası üzerinde sürekli baskı oluşturur. Bu durum idrarınızın kaçmasına neden olur.

Bu tip idrar kaçırmaya «taşma tipi idrar kaçırma» denilmektedir.

  • Prostat büyümesi nedeniyle mesane çıkışının daralması (erkeklerde),
  • Rahimin olması gerektiği yerden aşağıya düşmüş olması (kadınlarda),
  • Şeker hastalığı nedeniyle mesaneyi kontrol eden sinirlerin harabiyeti,
  • Omurilik yaralanmaları gibi mesaneyi yöneten sinir hücrelerinin hasarlanması "taşma tipi idrar kaçırmaya" neden olabilir.

Fonksiyonel tip idrar kaçırma

Mesane kaslarınız ve mesaneniz iyi çalışmasına rağmen yaşadığınız romatizmal hastalıklar nedeniyle hareket etmede zorlanabilir ve tuvalete yetişemeyerek idrarınızı kaçırabilirsiniz. Bu tür şikayetlere «fonksiyonel tip idrar kaçırma» denilmektedir.

  • Tuvalete yetişmeye engel olabilecek hareket etmeyi sınırlandıran romatizmal rahatsızlıklar,
  • Demans, Alzheimer, inme gibi tuvalete gitmeyi düşünmeye ve harekete geçmeye engel olan sinir sistemi sağlığı sorunları "fonksiyonel tip idrar kaçırmaya" yol açar.

Refleks tip idrar kaçırma

Herhangi bir uyarı durumu olmaksızın istemsiz şekilde idrar kaçırma durumudur. Özellikle

  • Sinir sistemi hasarına yol açan hastalıklar
  • Omurilik yapısını etkileyen kazalar
  • Radyoterapi gibi sinir sisteminde yan etkilere yol açabilen tıbbi müdahaleler bu tip idrar kaçırmaya neden olabilir.

Geçici tip idrar kaçırma

  • Bakteri gibi mikropların neden olduğu idrar yolu hastalıkları, mesanenin fazla çalışmasına yol açan diüretik gibi ilaçların kullanımı gibi nedenlerle yaşadığınız idrar kaçırma probleminiz, mevcut koşullarınızın düzelmesiyle geçiyorsa (ör. idrar kaçırmaya neden olan hastalığınız tedaviye cevap vermişse veya idrara sıkıştıran ilaçları artık kullanmak zorunda değilseniz) yaşadığınız sıkıntıya "geçici tip idrar kaçırma" denilmektedir.
  • Buna karşın, idrar kaçırma şikayetleriniz devam ediyorsa durumunuz "kalıcı tip idrar kaçırma" olabilir.

Dışkı ve İdrar kaçırma

Demans, Alzheimer, inme gibi tuvalete gitmeyi düşünmeye ve harekete geçmeye engel olan sağlık sorunları olan kişilerde ve omurilik yaralanmaları gibi mesaneyi yöneten sinir hücrelerinin hasarlanmasına yol açan kazalara maruz kalmış yakınlarınızda idrar kaçırma şikayetlerinin yanı sıra dışkı kaçırma da görülebilir.

İdrar kaçırma sorunun kontrol altına alınması, tedavi edilmesi mümkündür. Doktorunuzdan yardım istemekten çekinmeyin.


Referans: http://www.patienteducationcenter.org/articles/types-urinary-incontinence/. Erişim tarihi: Nisan 2017.
Akın S. Yaşlılarda üriner inkontinans. Kontinans ve Nöroüroloji Bülteni 2015;2:49-54
Norton C. Conservative and Pharmacological Management of Faecal Incontinence in Adults. Ch 24. Committee 18. https://www.ics.org/Publications/ici_3/v2.pdf/chap24.pdf (Ch24, Committee 18. Erişim tarihi: Nisan 2017.
Obokhare I. Fecal Impaction: A Cause for Concern? Clin Colon Rectal Surg 2012;25:53–58.